پولشویی؛ آدرس غلط دیگری در موضوع مهاجران

تعداد بازدید: ۱۶۴ نفر تاریخ انتشار: ۹۷/۰۱/۲۲

پولشویی، تامین مالی تروریسم، نفوذ مهاجمان خارجی و بهانه‌های این‌ چنینی باعث شده تا میلیون‌ها مهاجری که در ایران زندگی می‌کنند دچار مشکلات بانکی شوند. اما به راستی موارد مذکور، دلایل درستی برای عدم ارائه خدمات بانکی به حدود یک میلیون مهاجر ایرانی محسوب می‌شود؟ آیا راه حلی برای جلوگیری از موارد بالا وجود ندارد؟

این نوشتار سعی می کند با پاسخ به سوالات مذکور انگاره “عدم ارائه خدمات مالی و بانکی به دلیل خطرات پولشویی” را مورد چالش قرار داده و راه حل ساده، مشخص و شفافی برای این مساله جایگزین کند.

داستان از آنجا شروع شد که در هفته‌های گذشته برخی از خبرگزاری‌ها و شبکه‌های اجتماعی خبر از دوباره مسدود شدن کارت‌های بانکی‌ اتباع خارجی دادند و مهاجران عمدتا افغانستانی که قریب به ۳۰ سال در حال زندگی در این کشور هستند را مجددا دچار مشکلات و دردسرهای پیچیده و ظالمانه‌ای کرد. در همین خصوص پیغام‌های زیادی از سوی جامعه مهاجر ایران مخابره می‌شود. پیام‌های زیر تنها سه نمونه از آنهایی است که در فضای مجازی دیده می‌شود:

  • «مشکلات زیاده باید از کجاش بگیم؟ از این که ترس داریم که پولمونو تو بانکی بزاریم اما بعدا به بهانه‌ای جلوی حسابمون بسته بشه و نتونیم به آن دسترسی داشته باشیم. هر چند وقت یکبار برای چند روز تا چند هفته جلوی حسابتو به بهانه‌های مختلف می‌بندن و مانع کار کردنت میشن. چون پولی برای خرید جنس نداری و امکان کنسل شدن سفارشاتت هست»
  • «بارها و بارها پیش آمد که کارتم که مال بانک ملی بود بی‌دلیل مسدود شده و مجبور شدم برای فعال‌سازی مجدد به بانک  مراجعه کنم. یکبار در  نمایشگاه بین‌المللی کتاب بود که بسیار تلخ و ناگوار آمد. فهمیدن اینکه کارتم آن روز مسدود اعلان شده و قادر به خرید نیستم. جز این برای پروژه‌ای باید عابر بانک از بانک تجارت می‌داشتم و چند روز پیاپی ساعتها معطل شدم. آخر هم در شعبه دورتری تنها توانستم دفترچه حساب باز کنم و احساس انزجارم به حدی بود که آرزو کردم کاش راهی بود و برای همیشه از ین کشور می‌رفتم…»
  • «الان همسرم مجبور شده به اسم صاحبکارش حساب باز کرده و از کارتش استفاده می‌کنه. صاحبکار هم گفته که پول زیاد در حساب نریزید که مبادا یارانه‌ام قطع شود.»

برای بررسی منشا این مشکلات یعنی عدم ارائه خدمات منظم، یکپارچه و شفاف به مهاجران به سراغ سایت بانک مرکزی و بخش نامه‌هایِ ارائه خدمات به اتباع خارجی رفتیم. جدول زیر خلاصه‌ای است از بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌های بانک مرکزی در مورد ارائه‌ی خدمات مالی و بانکی به اشخاص خارجی حاضر در کشور ایران در ۱۶ سال اخیر است:

مطابق جدول بالا اکثریت دستورالعمل‌ها و بخش نامه‌های بانک مرکزی طی سالهای ۸۰ تا ۹۶ موافق ارائه خدمات بانکی به مهاجران و اشخاص خارجی است. اما همانطور که ملاحظه می‌شود آخرین بخشنامه بانک مرکزی یعنی بخشنامه بهمن سال ۹۶ مجددا به دستورالعمل چگونگی شناسایی مشتریان خارجی سال ۹۰ برگشت خورده است.

این یعنی اینکه “عدم شناسایی و احراز هویت مهاجران” اولین دلیل بانک مرکزی برای ندادن خدمات بانکی به مهاجران است اما این در حالی است که طبق اعلام وزارت کشور بیش از ۹۰۰ هزار نفر از مهاجران، پناهنده و دارای مدرک اقامتی کارت آمایش و هویتی، مشخص هستند و از این نظر مشکلی در شناسایی و احراز هویت این دسته از مهاجران وجود ندارد. پس به سادگی و با یکپارچه شدن پایگاه داده‌های وزارت کشور و بانک مرکزی به راحتی می‌شد طی این سال‌ها مشکل شناسایی و احراز هویت مهاجران را حل نموده و در وهله اول به این حدود ۱ میلیون نفر، خدمت بانکی ارائه داد. با این وجود تا کنون در این خصوص هیچ اقدامی از سوی بانک مرکزی صورت نگرفته است.

اما دلیل دوم و مهم دیگر بانک مرکزی، شائبه پولشویی توسط اشخاص خارجی تحت اهدافی نظیر تامین مالی تروریسم است. در این رابطه اولا باید پرسید در حال حاضر و با وجود دستورالعمل‌های غیرشفاف و دگم بانک مرکزی که عملا تکلیف می‌کند افراد مهاجر، پول‌های خود را نقدی جابجا کرده و یا از طریق حساب بانکی یک ایرانی دست به انجام تبادلات مالی بزنند، آیا مساله پولشویی حل شده است؟ آیا در این حالت یک مهاجم یا دشمن خارجی به راحتی نمی‌تواند دست به اقدامات پولشویی و تامین مالی تروریسم بزند؟

حال اگر بعد از یکپارچه شدن اطلاعات و شناسایی مناسب به مهاجران خدمات بانکی ارائه داده و آنها وارد سیستم‌های جریان مالی و تراکنش‌های شفاف بانکی (که مبدا و مقصد پول در آنجا مشخص است) کنیم آیا در این صورت نظارت و کنترل بانک مرکزی و نهادهای امنیتی بر روی این افراد آسان‌، سریع‌ و هوشمندانه‌تر نخواهد شد؟ آیا اگر در این سیستم یک مهاجم و دشمن خارجی هم وارد شود و طبق روندهای جریان مالی عملیات غیرطبیعی انجام دهد به راحتی قابل کشف و دستگیری نیست؟‌ آیا در صورت افتتاح حساب برای مهاجرین و ارائه خدمات به آنها سود، نقدینگی، گردش و منفعت مالی بیشتری عائد بانک‌ها نمی شود؟

پاسخ‌ها روشن و منطقی است. چرا که وارد کردن حدود ۱ میلیون نفر در یک جریان مالی با هویت شفاف، بسیار منطقی‌ و هوشمندانه‌تر از این است که کل‌شان را از سیستم حذف کرده و عملا با دست خودمان آن‌ها را بدون هیچ هویت و شناختی در جریانات و تبادلات مالی سنگین و حساس در این برهه کنونی رها کنیم.

یا به عنوان یک فرصت و مزیت دیگر، اگر گردش مالی ماهانه هر مهاجر افغانستانی قانونی حاضر در ایران را به طور متوسط ۳۰۰۰۰۰ تومان هم در نظر بگیریم ماهانه بیش از ۴۵۰ میلیارد تومان گردش مالی این مهاجران است. این بدین معناست که در صورت عدم ارائه خدمات بانکی رضایت بخش (ارائه عابربانک و استفاده از خدمات بانکداری اکترونیک) مهاجران این مبلغ را خارج از چهارچوب نظام بانکی به گردش درمی‌آوردند که زیان نسبتا بزرگی در طول سال به نظام بانکداری ما وارد خواهد آورد.

البته ناگفته نماند که همه موارد بالا از دو بعد فرصت‌های امنیتی و اقتصادی مطرح شد در حالی که اساسا از نظر ابعاد انسانی و معنوی هم دادن خدمات بانکی به مهاجرانی که سال‌هاست در این کشور زندگی می‌کنند و اشتراکات بسیاری نیز با فرهنگ‌های ما دارند اقدام منطقی و بشردوستانه‌ای است.

به هر ترتیب پیشنهاد می‌شود در گام اول، بانک مرکزی با همکاری و کمک وزارت کشور پایگاه داده مناسب از مهاجران قانونی و دارای کارت آمایش را طبق استانداردهای خودش تهیه و جمع آوری کند و در گام دوم آیین‌نامه شفاف و مشخصی در راستای اعطای خدمات بانکی به مهاجران تهیه نماید. بانک‌های خصوصی و دولتی نیز در خصوص نحوه ارائه خدمات به مهاجران می‌توانند پس از افتتاح حساب و اعطای عابر بانک خدمات دیگری نظیر موبایل بانک، اس ام اس بانک، اینترنت بانک، دسته چک، دستگاه pos و سایر خدمات نوین بانکی را پس از طی روند مناسب، باگذشت زمان و دریافت امتیاز لازم به مهاجران اعطا کند.

 

منتشرشده در سایت عیارآنلاین

نظرات

2 پاسخ به “پولشویی؛ آدرس غلط دیگری در موضوع مهاجران”

  1. علی سلمان گفت:

    سلام خسته نباشید
    بابت اشارتون به این موضوع خیلی از شما ممنونم.
    بنده هم مهاجری هستم که حدود ۱۰ سال پیش به ایران هجرت کرده ام و از کشور هندوستان به ایران کوچ کردم. متاسفانه این مشکل برای بنده نیز وجود دارد…
    از دوستان و آشنایان که در کشورهای دیگر که پرس و جو کردم این چنین مشکلی ندارند و افتتاح حساب و خدمات بانکی با گذاشتن سازوکار و قوانینی به همه مهاجران داده میشه. مهاجران قانونی منظورم هست.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *