مورد عجیب عربستان سعودی

گزارش سازمان جهانی مکنزی از پدیده مهاجرت در سطح جهان- ۵

 

کشورهای مقصد در امر مهاجرت به چه طرقی حداکثر بهره از مهاجران را می‌برند؟

آیا می‌توان از مهاجران به عنوان موتور محرکه‌ی اقتصاد استفاده کرد؟

افزایش رشد جمعیت به خصوص در کشورهای مواجه با معضل کاهش نرخ زاد و ولد و نیز تأمین نیروی کار ضروری در اقتصاد دو کارکرد بسیار مهم مهاجران است.

نیروی کار[۱] در هر کشوری یکی از ارکان بی‌چون‌وچرای  تولید اقتصادی است. در جهان به‌هم‌پیوسته‌ی امروز، مهاجران تأمین‌کننده‌ی این بخش مهم از اقتصاد در بسیاری از کشورها هستند.

مهاجران، ۲۸ درصد از جمعیت نیروی کار در اقیانوسیه، ۱۸ درصد از جمعیت نیروی کار در آمریکای شمالی و ۱۴ درصد از نیروی کار اروپای غربی را شامل می­شوند.

حضور مهاجران در کشورهای توسعه‌یافته که عمدتاً با مشکل بزرگ پیر شدن جمعیت مواجه‌اند، یکی از عوامل اصلی افزایش نیروی کار و حفظ روند توسعه‌یافتگی این کشورها بوده است.

بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۴ مهاجران باعث افزایش ۴۰ تا ۸۰ درصدی نیروی کار در کشورهای مقصد شده‌اند. به عنوان مثال، طی این سال‌ها مهاجران باعث افزایش ۳۷ درصد نیروی کار در آمریکا شده‌اند. افزایش نیروی کار به دلیل حضور مهاجران در کانادا ۴۲ درصد، در انگلستان ۴۸ درصد و در اسپانیا ۴۵ درصد بوده است.

یکی از کشورهایی که به خوبی  از موضوع پذیرش مهاجران برای تأمین نیروی کار مورد نیاز خودش استفاده کرده است عربستان سعودی است.

حضور مهاجران در بازار کار کشورهای مقصد به عنوان نیروی کار

 

عربستان سعودی و فرصت گران شدن نفت

عربستان سعودی پس از افزایش پیوسته‌ی قیمت نفت از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۳ به نوزدهمین اقتصاد بزرگ دنیا تبدیل شد. طی این سال‌ها تولید ناخالص داخلی آن دو برابر شد، درآمد ملی آن ۷۵ درصد افزایش یافت و یک میلیون و هفتصد هزار شغل در این کشور ایجاد شد. دولت عربستان به خوبی ازین فرصت استفاده کرد و در بحث آموزش‌وپرورش، بهداشت و زیرساخت‌ها سرمایه‌گذاری‌های بزرگی را شروع کرد. با استفاده از نیروی کار مهاجران از تمام ظرفیت‌های اقتصاد خود برای رشد و توسعه استفاده کرد تا در برنامه‌ای بلندمدت به اقتصادی پویا و مستقل از نفت نزدیک و نزدیک‌تر شود.

در سال ۲۰۱۴ حدود هشت میلیون نفر نیروی کار خارجی در کشور عربستان مشغول به کار بودند(چیزی حدود یک‌سوم از کل جمعیت کشور عربستان) این هشت میلیون نفر، حدود ۸۵ درصد از نیروی  مشغول به کار عربستان را شکل می‌دهند.  صنعت ساخت و ساز در کشور عربستان جایی است که از هر ۱۰ نیروی کار ۹ نفر آن‌ها مهاجر هستند: کسانی که خارج از کشور عربستان سعودی به دنیا آمده‌اند…

مطابق با آمارهای مرکز آمار کشور عربستان سعودی، جمعیت مهاجرین در کشور عربستان در سال ۲۰۱۵ برابر با ده میلیون و صد هزار نفر بود.  هشت میلیون نفر از آن‌ها در سنین کار (۱۵ تا ۶۴ سال) و مشغول به فعالیت . بودند. جمعیت مهاجر کشور عربستان از کشورهای مختلفی  آمده بودند. جدول زیر جمعیت ملیت‌های مختلف مهاجر در کشور عربستان سعودی را بیان می‌کند:

 

جدول ۱- ملیت  مهاجران حاضر در عربستان

ملیت

جمعیت

ملیت

جمعیت

هند

۲۴۵۰۰۰۰

سری‌لانکا

۳۵۰۰۰۰

سوریه

۵۰۰۰۰۰-۲۵۰۰۰۰۰

نپال

۳۱۵۰۰۰

پاکستان

۱۵۰۰۰۰۰

لبنان

۳۰۰۰۰۰

فیلیپین

۱۵۰۰۰۰۰

اردن و فلسطین

۲۶۰۰۰۰

بنگلادش

۱۳۰۰۰۰۰

اندونزی

۲۵۰۰۰۰

مصر

۹۰۰۰۰۰

سودان

۲۵۰۰۰۰

یمن

۸۰۰۰۰۰

ترکیه

۲۰۰۰۰۰

حدود ۱۰۰،۰۰۰ نفر مهاجر با ملیت‌های غربی هم در کشور عربستان زندگی می‌کنند که در بخش‌های صنعتی و فناوری این کشور مشغول به کار هستند.

اما مهاجران کشور عربستان فقط در مشاغل سطح پایین مشغول به کار نشده‌اند. در مشاغل سطح بالا که به درجات بالایی از آموزش و دوره‌ی حرفه‌ای نیاز است هم مهاجران مشغول به کار شده‌اند. حدود ۲۰۰,۰۰۰ متخصص بخش بهداشت[۲] کشور عربستان که حدود دو سوم از شاغلان این بخش را شکل می‌دهند از جمعیت مهاجر در کشور عربستان هستند. در حقیقت در هر جایی از اقتصاد این کشور که کمبود نیروی کار وجود داشته از جمعیت مهاجر استفاده شده تا روند رو به رشد اقتصاد این کشور دچار نقطه ضعف نشود.

البته از طرفی دیگر کشور عربستان یکی از بالاترین نرخ‌های بازگشت مهاجران به وطن خودشان را هم داراست. بالعکس کشورهای اروپایی و بسیاری از توسعه‌یافته‌ها سیاست مهاجرتی این کشور به گونه‌ای است که تمایلی به حفظ مهاجران و افزاش نرخ زاد و ولد از طریق آنان ندارد و از مهاجران فقط برای تأمین نیروی کار اقتصاد خودش استفاده می‌کند.

 

 

[۱]  health specialists

[۲] نیروی کار عبارت است از تعداد افراد فعال در سنین ۱۵ تا ۶۴ سالگی که در جست‌وجوی استخدام و مشغول به کار شدن هستند.