محرومیت اتباع خارجی از خدمات بانکی و مالی در ایران

تعداد بازدید: ۱۹۷ نفر تاریخ انتشار: ۹۷/۱۰/۱۷

در جهان امروز، مهاجرت بیش از هر زمانی در تاریخ بشریت، روی کره‌ی زمین اتفاق می‌افتد و کشورهای مختلف با ابعاد گوناگون مسئله‌ی ورود و خروج مهاجران روبه‌رو هستند.  ٨٨‌ درصد از جمعیت امارات متحده عربی، یک‌سوم از جمعیت کشورهای قطر و کویت و  22 درصد از جمعیت کشور کانادا را مهاجران تشکیل داده‌اند. همچنین جمعیت مهاجران در کشورهای اروپایی قابل توجه است. برای مثال ۱۸ درصد جمعیت کشورهای اتریش و سوئد، ۱۶ درصد جمعیت کشور ایرلند، ۱۵ درصد جمعیت کشور آلمان، ۱۳ درصد جمعیت کشور انگلستان و ۱۰ درصد جمعیت کشور ایتالیا مهاجران تشکیل می‌دهند.

حضور جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان یک کشور باثبات و امن در منطقه‌ای پرتنش و بروز بحران‌های متعدد در کشورهای جهان اسلام (خصوصاً همسایگان ایران)، سبب شده تا مهاجرت به ایران، همواره به‌عنوان یکی از گزینه‌های مطرح برای مردم برخی از کشورهای منطقه، مدنظر باشد. به عبارت دیگر، شرایط نامساعد زندگی و وقوع جنگ در کشورهای منطقه (افغانستان، عراق، سوریه و …) از یکسو و اشتراکات مذهبی، فرهنگی و نزدیکی جغرافیایی از سوی دیگر سبب شده است تا کشور ایران در دوره‌های متعددی پذیرای موج گسترده‌ای از مهاجران باشد؛ به‌گونه‌ای که در حال حاضر شاهد حضور بیش از ۳ میلیون مهاجر در کشور هستیم. حضور مهاجران در ایران با مشکلاتی همراه بوده است. یکی از این مشکلات عدم ارائه خدمات بانکداری مناسب به مهاجران است.

شکل۱-سیمای مهاجرت در ایران-منبع:سازمان جهانی پناهندگان

طبق آمارهای سازمان ملل متحد در سال ۲۰۱۵ حدود ۱میلیون و ۱۲۳ هزار نفر از ایرانیان در خارج از مرزهای  کشور زندگی می‌کردند؛ درحالی‌که ایران میزبان حدود ۲ میلیون و ۷۲۶هزار نفر مهاجر، از سایر کشورها بود. ۱.۱ درصد از کل جمعیت مهاجر دنیا در کشور ایران ساکن بودند؛ که از این منظر ایران ۲۱مین کشور جهان است. آمار دقیق تعداد مهاجران در کشور بسیار متفاوت است. سازمان جهانی مهاجرت تعداد آنان را حدود ۲میلیون ۶۴۹ هزار نفر اعلام کرده است؛ وزارت کشور این تعداد را بیش از ۳ میلیون نفر می‌داند و سازمان ملی آمار ایران با سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ نیز این عدد را ۱.۶ میلیون نفر گزارش کرده است.

شکل۲-تعداد اتباع خارجی در ایران تا سال۱۳۹۵-منبع:سازمان آمار ایران

مهاجرانی که در ایران زندگی می‌کنند، از نظر مدارک هویتی انواع مختلفی دارند؛ بخشی از مهاجران به دلایل مختلفی از قبیل جنگ و … به کشور پناهنده شده‌اند و از اولین حضور آن‌ها در کشور حدود ۴۰ سال می‌گذرد. تعداد این اشخاص در حال حاضر حدود ۱ میلیون نفر است و آن‌ها از مشکلات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی زیادی رنج می‌برند. از مشکلات اجتماعی آن‌ها می‌توان به عدم دریافت خدمات عمومی و اجتماعی اشاره کرد. از مهم‌ترین خدمات عمومی که امروزه تقریباً مورد نیاز تمامی شهروندان است، خدمات بانکی است؛ موضوعی که در حال حاضر  مطابق دستورالعمل‌های شناسایی اشخاص خارجی به اتباع خارجی دارای کارت آمایش، کارت هویت ویژه و دفترچه پناهندگی خدمات الکترونیکی مانند کارت بانکی اعطا نمی‌شود.

شکل۳-ماده۴ دستورالعمل چگونگی شناسایی مشتریان خارجی مؤسسات اعتباری مصوبه۱۳۹۰

۱.فرصت‌های موجود در ارائه خدمات بانکی به مهاجران

۱.استفاده از جریان‌های مالی این جمعیت بزرگ در سیستم بانکداری ایران

مهاجران افغانستانی در ایران بالاترین میزان مشارکت اقتصادی را دارا هستند. این جمعیت در خاک ایران ساکن هستند. خیلی از آنان در خاک ایران به دنیا آمده‌اند. در ایران مشغول فعالیت‌های اقتصادی هستند و گردش مالی‌های گوناگونی دارند. خیل عظیمی از این جمعیت در ایران به کارهایی می‌پردازند که نیروهای کار ایرانی قادر به انجام آن کارها نیستند. در نتیجه طبق قانون عرضه و تقاضا درآمدهای نسبتاً بالایی دارند. اگر آنان بتوانند در بانک‌های ایرانی به سهولت حساب باز کنند و از خدمات الکترونیکی و سایر تسهیلات استفاده کنند مطمئناً کلیه‌ی گردش‌های مالی خود را از طریق بانک‌ها انجام خواهند داد و حداقل فایده‌ی این کار بالا رفتن نقدینگی در اختیار بانک‌ها است.

اگر حدود دو میلیون مهاجر در ایران در حال اشتغال باشند و گردش مالی ماهانه‌ هر کدام از آن‌ها را به‌طور متوسط ۱میلیون تومان هم در نظر بگیریم سالانه بیش از ۲۴۰۰۰ میلیارد تومان گردش مالی این مهاجران برای بانک‌ها به‌حساب می‌آید. این بدین معناست که در صورت عدم ارائه‌ی خدمات بانکی به مهاجران، این مبلغ خارج از چهارچوب نظام بانکی به گردش در می‌آید.

۲.استفاده از وجوهات ارسالی مهاجران در سیستم بانکی

خانواده‌ی بعضی از مهاجران حاضر در ایران ساکن افغانستان هستند. این مهاجران در خاک ایران کار می‌کنند و بخشی از درآمد خود را به‌صورت پس انداز به افغانستان ارسال می‌کنند. مطابق آمارها میزان مبالغ ارسال شده از ایران که عمدتاً توسط افغانستانی‌ها بوده در سال ۲۰۱۶ بالغ بر ۳۰۰ میلیون دلار بوده است اما ارسال وجوهات مالی(Remittance) به افغانستان برای مهاجران حاضر در ایران بسیار پر ریسک است. چون آنان پول را به‌صورت نقد و یا از طرقی خارج از نظارت نظام بانکی به افغانستان ارسال می‌کنند. در حالی که نظام بانکی ایران با ارائه‌ی خدمات مالی می‌تواند ارسال این وجوهات را به عهده بگیرد و از کارمزد آن نیز بهره‌مند شود.

شکل۴-میزان وجوهات ارسالی و دریافتی ایران-بانک جهانی

۳.فراهم آوردن امکان بهبود صادرات برای کشور ایران

بسیاری از مهاجران ساکن در ایران با اقوام خود در کشور افغانستان در ارتباط‌اند. اقوام این افراد در افغانستان نیازهای کالایی خود را به مهاجران حاضر در ایران اعلام می‌کنند و این مهاجران کالاهای ایرانی را در سطح خرد خریداری و به افغانستان ارسال می‌کنند. در صورت محدود شدن امکان استفاده از خدمات بانکی ممکن است حجم این نوع ارسالات و در نتیجه صادرات کاهش پیدا کند. در حال حاضر صادرات ایران به افغانستان حدود ۲ میلیارد دلار می‌باشد که با تسهیل در شرایط ببین المللی بانکی بین دو کشور این عدد می‌تواند افزایش پیدا کند.

۴.امکان قاعده گذاری بر جریان‌های مالی و اقتصادی

آگاهی از مبدأ و مقصد تراکنش‌ها، امکان رهگیری و تقاطع اطلاعات از مهم‌ترین دستاوردهای ارائه خدمات بانکی به اتباع خارجی و مهاجران ساکن در ایران است. اینکه چه فردی از چه شهری، چه بانکی، چه مبلغی را به حساب فرد دیگری در یک منطقه دیگر واریز کرده است قطعاً مهم و پیشگیرانه است. در حال حاضر اما هیچ اطلاعی از نحوه جریان‌ها و تراکنش‌های مالی مهاجران در دسترس نیست. اگر جامعه مهاجر و اتباع خارجی وارد سیستم بانکی شوند به‌آسانی و با ایجاد قوانین و قواعد کلی می‌توان آن‌ها را کنترل و جهت‌دهی کرد. تعیین سقف انتقال، برداشت و وضع محدودیت‌های جغرافیایی از مواردی است که کمک زیادی به کاهش سرعت انتقالات، افزایش اطلاعات امنیتی و ریسک‌های احتمالی می‌کند.

۲.جمع بندی

پیشنهاد می‌شود با اصلاح برخی فرایندها و استفاده از راهکارهای مبتنی بر تئوری بازی‌ها و طراحی مکانیزم، نظارت بر اشخاص خارجی صورت گرفته و آن‌ها به سمتی هدایت شوند که در جهت منافع کشور از ظرفیت‌های آن‌ها استفاده گردد. به عبارت دیگر ضمن افزایش اثر بخشی نظارت بر اتباع خارجی توأم با حفظ کرامت انسانی آن‌ها، هزینه‌های این نظارت کاهش داده شده و از ظرفیت‌های مهاجران در جهت اهداف کشور استفاده شود. در همین راستا فرایند زیر، جهت اجرا پیشنهاد می‌شود: دستورالعمل‌های شناسایی اشخاص خارجی ذیل قانون پول شویی اصلاح شود. به صورتی که برای اشخاص خارجی دارای انواع گذرنامه و مجوز اقامت در کشور بیش از شش ماه، کارت آمایش، کارت هویت ویژه، دفترچه پناهندگی و دفترچه اقامت، تمامی خدمات بانکی صورت گیرد.

روزنامه قدس

نظرات

یک پاسخ به “محرومیت اتباع خارجی از خدمات بانکی و مالی در ایران”

  1. ا.ح گفت:

    جمهوری اسلامی اینقدر دم از اسلام ناب محمدی نزند اسلام ناب محمدی در ان نژاد پرستی نیست ،کجای اسلام امده است که به یک مهاجری که چهل سال در این مملکت زندگی میکند نمیتوانید کارت بانکی بدهید حتما در جایی از قران امده که ما خبر نداریم ،این برخورد تحقیر امیز حکومت ایران با مهاجرین اصلا قابل تحمل نیست ،هر بانکی برای خودش قانون دارد و همه موافق القول میگویند بخشنامه نیامده ، واقعا برای چنین حکومتی متاسفم که در بخش کارت بانکی نمیتواند مدیریت کند .

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *