یک گام بزرگ: تصویب کلیات قانون تعیین تکلیف تابعیت فرزندان مادر ایرانی در کمیسیون قضایی مجلس

مهاجران در‌ ایران
تعداد بازدید: ۱۹۷۸ نفر تاریخ انتشار: ۹۷/۱۱/۰۱

در جلسه ی روز ۳۰ دی ماه ۱۳۹۷ کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی به بررسی لایحه ی دولت در مورد تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی پرداخت و کلیات و جزئیات آن را تصویب کرد.

در دوم مهر سال ۱۳۸۵ بود که ماده واحده ی تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی و مردان خارجی در مجلس شورای اسلامی تصویب شد.

ماده واحده ای که سرنوشت هویت و تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی را که در داخل مرزهای ایران به دنیا آمده بودند موکول می کرد به بعد از ۱۸ سالگی و تا سن ۱۸ سالگی به جز حق اقامت هیچ گونه حق دیگری (حق تحصیل، حق استفاده از خدمات بهداشتی درمانی، حق برخورداری از یارانه و…) را برای این کودکان قائل نمی شد. آن دسته از کودکانی هم که خارج از مرزهای ایران از مادران ایرانی و پدرانی غیرایرانی به دنیا می آمدند به طور کل محروم از هویت ایرانی می شدند.

غیرانسانی بودن این ماده واحده به زودی بر همگان آشکار شد و بسیاری از نمایندگان مجلس و فعالان اجتماعی در ایران به دنبال تغییر این قانون افتادند. این ماده واحده وضعیت معیشت و زندگانی خانواده های زنان ایرانی همسر خارجی را به شدت وخیم کرد. ماده واحده ای که هدفش حل مشکل هویت و تابعیت فرزندان مادر ایرانی پدر خارجی بود عملا مشکل بی هویتی را دو چندان کرد.

ماده واحده تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی مصوب سال ۱۳۸۵

تلاش ها برای اصلاح یک قانون بد


در ۱۱ مرداد ۱۳۹۰ نمایندگان مجلس شورای اسلامی یک فوریت طرحی را تصویب کردند که به موجب آن فرزندان متولد از مادر ایرانی و پدر خارجی که مطابق ماده ۱۰۶۰ قانون مدنی با اخذ مجوز ازدواج نموده اند ایرانی محسوب بشوند. اما در جلسه ی ۶ شهریور مجلس و در صحن این طرح به دلیل ملاحاظات سیاسی- امنیتی رد شد.

نمایندگان مجلس که شاهد نتایج ناگوار ماده واحده ی سال ۱۳۸۵ و نابه سامانی وضعیت فرزندان مادر ایرانی-پدر خارجی در داخل کشور بودند در اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۱ طرح اصلاح قانون تعیین تکلیف فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی و مردان خارجی را تصویب کردند. در این طرح اصلاحی فرزندان مادر ایرانی-پدر خارجی تا سن ۱۸ سالگی و مشخص شدن وضعیت تابعیت شان از حق تحصیل و بهداشت و درمان رایگان، تامین اجتماعی و یارانه برخوردار می شدند و تا سن ۱۹ سالگی از پرداخت تعرفه اقامت معاف بودند. طرحی که کمی وضعیت معیشیتی خانوارهای زنان ایرانی همسر خارجی را بهبود می بخشید. اما این طرح در ۱۱ اسفند ۱۳۹۳ توسط شورای نگهبان به دلیل افزایش بار مالی برای دولت رد شد.

در ۲۹ شهریور ۱۳۹۴ بار دیگر طرحی به مجلس برای اعطای تابعیت به فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی و مردان خارجی و فرزندان شهدای غیرایرانی آمد. اما در جلسه ی ۵ مهر ۱۳۹۴ کلیات این طرح هم تصویب نشد.

در اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۵ وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی موظف شد که با همکاری وزارتخانه های کشور، امور خارجه وو اطلاعات به منظور حمایت از کودکان فاقد هویت رسمی ظرف مدت سه ماه کودکان مزبور را شناسایی و طرح مشترکی را جهت تصویب به هیئت دولت ارائه نماید.

از سویی دیگر در مجلس شورای اسلامی هم طرح های دیگری برای بهبود وضعیت کودکان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی شروع شد. در ۲۱ تیر ۱۳۹۶ کمیسیون قضایی مجلس شروع به بررسی طرح تعیین تکلیف هویت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی کرد. البته این کمیسیون بررسی ها را در ۲۹ مرداد ۱۳۹۶ متوقف کرد. به این علت که تدوین لایحه ی تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی در دولت در دستور کار قرار گرفت.

دولت وارد میدان شد

پس از کشمکش های زیاد که بیش از ۱ سال طول کشید سرانجام در ۱۳ آبان ۱۳۹۷ لایحه ی تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی در هیئت دولت به تصویب رسید. محمد شریعتمداری در روز ۱۴ آبان ۱۳۹۷ از تصویب این لایحه در دولت خبر داد و گفت: فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی می توانند به تقاضای مادر ایرانی خود به تابعیت ایرانی درآیند. در قانون مصوب ۱۳۸۵ درباره وضعیت فرزندان زیر ۱۸ سال سکوت شده بود، اما با اصلاح قانون مصوب ۱۳۸۵ و تصویب پیش نویس قانونی لایحه در جلسه مورخ ۱۳ آبان ماه ۹۷ هیات دولت ، فرزندان زیر ۱۸ سال با تقاضای مادر ایرانی خود می توانند به تابعیت ایران درآیند.

شریعتمداری با اشاره به اهمیت این لایحه عنوان کرده بود: تصویب این لایحه اقدامی با اهمیت برای برخورداری این کودکان از حقوق اجتماعی، حق اقامت پایدار آنها، رفع تبعیض بین این کودکان و سایرین ، افزایش علقه این افراد و سرزمین مادری است.

دولت این لایحه را به مجلس شورای اسلامی فرستاد و در تاریخ ۲ دی ماه ۱۳۹۷ قانون تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی در مجلس شورای اسلامی اعلام وصول شد.
در ۱۴ آبان ۱۳۹۷ رئیس کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس (اللهیار ملکشاهی) گفته بود که این کمیسیون لایحه اعطای تابعیت به فرزندان زنان ایرانی و مردان خارجی را با اولویت بررسی می‌کند.

محسن حاجی میرزایی دبیر هیئت دولت در ۱۳ آبان از تصویب لایحه ی تابعیت فرزندان مادر ایرانی پدر خارجی در هیئت دولت خبر داد.

و خبر بسیار مسرت بخش این که کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس به وعده ی خود عمل کرد و در جلسه ی روز ۳۰ دی ماه ۱۳۹۷ به بررسی لایحه ی دولت پرداخت.

تصویب لایحه ی دولت در کمیسیون قضایی

حسن نوروزی، سخنگوی کمیسیون قضایی مجلس در مورد این جلسه به خبرگزاری خانه ی ملت گفت: جلسه ی بررسی لایحه اصلاح قانون تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی در این کمیسیون با حضور کارشناسانی از دولت، نیروی انتظامی، مرکز پژوهش ها، وزارت دادگستری و قوه قضائیه برگزار شد و جزئیات و کلیات این لایحه در نشست امروز بررسی و تصویب شد.
او گفت: بر اساس این ماده واحده فرزندان حاصل از چنین ازدواج هایی که قبل یا بعد از تصویب این قانون متولد شده یا می شوند قبل از ۱۸ سال تمام شمسی به درخواست مادر ایرانی به تابعیت ایران درمی آیند و فرزندان مذکور در صورت عدم تقاضای مادر می توانند پس از رسیدن به سن ۱۸ سال شمسی تقاضای تابعیت ایران را نمایند که در صورت فقدان شکل امنیتی ( به تشخیص وزارت اطلاعات) به تابعیت ایران پذیرفته می شوند. همچنین پاسخ به استعلام امنیتی باید ظرف ۳ ماه انجام شده و نیروی انتظامی نسبت به پروانه اقامت برای پدر غیرایرانی مذکور اقدام کند.
نماینده مردم رباط کریم و بهارستان در مجلس دهم، افزود: بر اساس تبصره این ماده واحده در صورتی که پدر یا مادر متقاضی در قید حیات نبوده و یا در دسترس نباشند در صورت ابهام اثبات نسب در دادگاه صالحه انجام می شود.
با تصویب این لایحه در کمیسیون قضایی مجلس، یک گام بزرگ برای بهبود شرایط فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی برداشته شد.

نظرات

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *