بحران مهاجرتی ونزوئلا

پیمان حقیقت‌طلب | ۲۲ دی ۱۳۹۸ | مهاجران در جهان | ۰ دیدگاه

بحران مهاجرتی ونزوئلا

ونزوئلا به‌سرعت در حال تبدیل‌شدن به بزرگ‌ترین کشور پناهنده فرست در جهان است. چه تعداد ونزوئلایی مجبور به مهاجرت شده‌اند؟ پناهندگان ونزوئلایی به کجاها رفته‌اند؟ وقتی از بحران مهاجرتی ونزوئلا حرف می زنیم از چه حرف می زنیم؟ چرا ونزوئلا دچار چنین وضعیتی شده است؟ این‌ها سؤالاتی است که در این جستار به سراغ آن‌ها می‌رویم.

بحران مهاجرتی در کشورهای همسایه

زباله‌گردی مهاجران ونزوئلایی در شهر مرزی «پاکارایما»

پاکارایما نام یک شهر برزیل در مرز این کشور با ونزوئلا است. در یک سال گذشته تعدادی از ونزوئلایی‌ها هر روز از مرز کشورشان عبور می‌کنند و به مراکز دفن زباله‌ی این شهر می‌روند. آن‌ها در میان زباله‌ها می‌گردند تا غذا و پوشاک پیدا کنند. تعدادی از آن‌ها هم وارد شهر پاکارایما می‌شوند و در این شهر به جست‌وجوی غذا و دارو می‌افتند. پدیده‌ای که اعتراض شدید اهالی این شهر برزیلی را به همراه داشته. ونزوئلایی‌هایی که هر روز به‌صورت قاچاقی از مرز برزیل عبور می‌کنند، به دلیل فقر نمی‌توانند هزینه‌های مهاجرت و پناهندگی به شهرهای جنوبی برزیل را پرداخت کنند.

مرزهای ونزوئلا با کلمبیا مقصد اصلی تعداد زیادی از ونزوئلایی‌هاست. مرزهایی که در یک سال گذشته روزانه به‌طور متوسط حدود ۳۰ هزار ونزوئلایی از آن‌ها عبور کرده‌اند تا شاید بتوانند از حداقل‌های زندگی در کلمبیا، پرو، شیلی و دیگر کشورهای آمریکای لاتین برخوردار شوند.

پل سیمون بولیوار در مرز ونزوئلا و کلمبیا که به نماد مهاجرت ونزوئلایی ها تبدیل شده است.

این روزها ونزوئلا در حال تبدیل به بزرگ‌ترین کشور پناهنده فرست در جهان است. سازمان‌های جهانی برآورده کرده‌اند که تا پایان سال ۲۰۲۰ حدود ۶.۵ میلیون ونزوئلایی از این کشور مهاجرت کرده باشند. جمعیت این کشور ۳۲ میلیون نفر است و هر روز درصد بیشتری از جمعیت این کشور در حال خروج از آن هستند.

بسیاری از ونزوئلایی‌ها مهاجرت خود از مناطق مختلف ونزوئلا را با پای پیاده انجام می‌دهند. آن‌ها از نواحی ساحلی و کم ارتفاع ونزوئلا حرکت می‌کنند، از مرز کلمبیا و ونزوئلا عبور می‌کنند و برای رسیدن به شهرهای مختلف کلمبیا از ارتفاعات آند عبور می‌کنند.

یک خانواده ی ۱۷ نفره ی ونزوئلایی در حال عبور از کوهستان های کلمبیا. آن ها صبح زود از پناهگاه خود خارج شده اند و پای پیاده در حال عبور از ارتفاعات آند هستند تا به شهر پامپولانی کلمبیا برسند. در این جا در آفتاب ایستاده اند تا هم استراحت کنند و هم خودشان را گرم.

کلمبیا اصلی‌ترین همسایه‌ی ونزوئلا است و با این کشور ۲۲۱۹ کیلومتر مرز مشترک دارد. از سال ۲۰۱۵ به بعد موج‌های بزرگی از ونزوئلایی‌ها به کلمبیا مهاجرت کرده‌اند. در سال ۲۰۱۹ حدود ۱ میلیون ۴۰۸ هزار ونزوئلایی به کشور کلمبیا پناهنده شدند. کلمبیا به بیش از ۳ میلیون و ۸۰۰ هزار ونزوئلایی مدرک کارت عبور از کلمبیا اعطا کرد تا بتوانند وارد این کشور بشوند. تعدادی از آنان ساکن کلمبیا شدند و تعداد زیادی نیز به مرزهای سایر کشورهای آمریکای لاتین (اکوادور، پرو، شیلی و…) رفتند. 

دو کشور کلمبیا و پرو اصلی‌ترین مقصد پناهندگان ونزوئلایی بوده‌اند. ایوان دوک، رئیس‌جمهور کلمبیا و مارتین بیسکارا، رئیس‌جمهور پرو در یک سال اخیر بارها از جامعه‌ی جهانی تقاضای کمک‌های مالی جهت ساماندهی پناهندگان ونزوئلایی داشته‌اند. آن‌ها بحران مهاجرتی ونزوئلا را بدترین بحران مهاجرتی تاریخ معاصر آمریکای لاتین اعلام کرده‌اند.

بحران مهاجرتی ونزوئلا در حال تسری به سمت اروپا

پیش بینی افزایش تعداد پناهندگان ونزوئلایی در سال ۲۰۲۰

در سال ۲۰۱۸ سوریه با ۶.۷ میلیون پناهنده بزرگ‌ترین کشور پناهنده فرست جهان بود. در سال ۲۰۱۹ و با کمک کشورهای مختلف و مدیریت این پناهندگان تعداد آنان به کمتر از ۵.۶ میلیون نفر رسید. انتظار می‌رود که تعداد پناهندگان سوری در سال ۲۰۲۰ کمتر هم بشود. اما تعداد پناهندگان ونزوئلایی‌ها با نرخی شدید در حال افزایش است. تعداد پناهندگان سوری از سال ۲۰۱۱ رو به افزایش رفت. اما تعداد پناهندگان ونزوئلایی در یک سال اخیر به طرز چشمگیری افزایش یافته.

علاوه بر کشورهای آمریکای لاتین اتحادیه‌ی اروپا هم در حال درگیر شدن با موضوع بحران مهاجرتی ونزوئلا است. در ماه فوریه سال ۲۰۱۹ تعداد متقاضیان پناهندگی کشورهای ونزوئلا، کلمبیا و نیکاراگوئه از تعداد متقاضیان پناهندگی شهروندان افغانستانی پیشی گرفت. ۳۹۹۵ نفر تبعه کشور ونزوئلا در این ماه تقاضای پناهندگی داده بودند که در مقایسه با سال گذشته‌اش سه برابر افزایش یافته بود. شهروندان ونزوئلا اگر دارای گذرنامه معتبر بیومتریک باشند می‌توانند بدون درخواست ویزا به کشورهای حوزه شنگن سفر کنند. در حدود ۳۳۸۰۰ تبعه کشور ونزوئلا در کشورهای مختلف اروپایی در انتظار پاسخ و رسیدگی به پرونده‌های تقاضای پناهندگی خود هستند که بر این تعداد هر روز اضافه می‌شود. در حال حاضر شهروندان ونزوئلایی بعد از شهروندان سوریه‌ای بیشترین متقاضیان پناهندگی در قاره‌ی سبز را تشکیل می‌دهند.

چرا ونزوئلا دچار بحران مهاجرتی شد؟

ونزوئلا. کشوری دموکراتیک با منابع نفتی و گازی فراوان در شمال قاره‌ی آمریکای جنوبی. کشوری با سواحل بسیار زیبا و جمعیت متناسب و در حال رشد ۳۲ میلیون نفری. کاراکاس پایتخت این کشور در دامنه‌ی کوه‌هایی سر به فلک کشیده و قدمت دار با آسمان‌خراش هایی مدرن در ساحل دریای کارائیب شهری جذاب برای پایتختی یک کشور است.

مقایسه ی ارزش واقعی پول ونزوئلا (خط قرمز) در برابر ارزش اعلامی از سوی دولت این کشور طی سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۶

به نظر می‌آید ونزوئلا با توجه به جمعیت متناسب و منابع عظیم نفتی و گازی باید غرق در ثروت و رفاه باشد. اما در عمل این کشور غرق در بحران است. آشوبگران در خیابان‌ها جولان می‌دهند. سراسر کشور دچار قحطی غذا و خوراکی است. دارو کمیاب است. تورم این کشور افسارگسیخته شده. قدرت مرکزی در برقراری امنیت ناتوان است و حجم عظیمی از پناهندگان و جمعیت این کشور در حال خروج از مرزهای آن هستند. تمام شاخص‌های اصلی اقتصادی نشان می‌دهند که ونزوئلا در حال فروپاشی اقتصادی است. تولید ناخالص داخلی پایین، نرخ بیکاری بالا، تورم‌های نجومی و این نکته که ۸۰ درصد جمعیت ونزوئلا زیر خط فقرند.

نرخ جرم و جنایت در ونزوئلا به خصوص در مناطق با درآمد پایین مثل پتار اسلاسس در شرق کاراکاس بسیار بالاست.

درآمد بسیاری از ونزوئلایی‌ها کمتر از ۳۰ دلار در ماه است. درحالی‌که یک جین تخم‌مرغ در این کشور به‌طور متوسط ۱.۵ دلار است. سایر مواد غذایی هم به همین طریق‌اند. در چنین شرایطی مشخص است که بسیاری از ونزوئلایی‌ها در تأمین مایحتاج روزمره‌ی خود هم ناتوان خواهند بود.

به نظر می‌رسد ونزوئلا یک مثال دیگر از کشورهای دچار نفرین منابع در جهان باشد. کشوری که منابع عظیم نفت و گاز دارد و ذخایر منابع طبیعی‌اش در جهان بی‌مانند است. ذخایر نفت این کشور از ذخایر نفتی کشور آمریکا هم بیشتر است. اما این منابع عظیم هیچ منفعتی برای این کشور نداشته‌اند.

علاوه بر این روی کار آمدن دولتی چپ‌گرا از اواخر دهه‌ی ۱۹۹۰ میلادی سیری از نزول در شاخص‌های اقتصادی را در این کشور به وجود آورد. نمودار زیر درآمد نفتی و نرخ تورم ونزوئلا در دوران هر یک از رئیس‌جمهورهای این کشور را نشان می‌دهد. همان‌طور که مشاهده می‌شود اوضاع در دوران آخرین رئیس‌جمهور این کشور (نیکلاس مادورو) به وخیم‌ترین حالت خودش رسیده: تورم افسارگسیخته و ناچیز شدن درآمد نفتی.

نمودار درآمد نفتی ونزوئلا و نرخ تورم آن در دوران رئیس جمهورهای مختلف این کشور

وابسته بودن اقتصاد ونزوئلا به نفت یکی از عوامل مهم فروپاشی اقتصادی این کشور است. ۹۵ درصد صادرات ونزوئلا تنها نفت خام است. ونزوئلا عمیقاً وابسته به یک عامل خارج از کنترلش بوده و هست: قیمت جهانی نفت. در اواخر دهه‌ی ۱۹۹۰ هوگو چاوز طی یک انقلاب سوسیالیستی موسوم به انقلاب بولیواری به‌قدرت رسید. یکی از اقدامات او ملی کردن تمامی صنایع کشور ونزوئلا بود. اصلی‌ترین صنعت ونزوئلا صنعت نفت بود. با ملی اعلام کردن آن، شرکت‌های خارجی از ونزوئلا خارج شدند و تولید نفت ونزوئلا به‌شدت کاهش یافت. طی سال‌های ۱۹۹۹ تا ۲۰۱۳ تولید نفت ونزوئلا حدود ۲۵ درصد کاهش یافت. علاوه بر آن بهره‌وری سایر شرکت‌های ونزوئلایی به خصوص در زمینه‌ی غذا کاهش یافت. کاهش تولید مواد غذایی در این کشور بسیاری از شهروندان را به زیر خط فقر برد. دولت ونزوئلا کوشید با سهمیه بندی اوضاع را کنترل کند. اما به جز تشکیل صف‌های طولانی جلوی سوپرمارکت‌های خالی از مواد غذایی ونزوئلا اتفاقی نیفتاد. برای خروج از این بحران دولت شروع به چاپ بی رویه‌ی اسکناس کرد و مقدمات تورم افسارگسیخته را فراهم کرد.

صف تهیه مواد غذایی جلوی یک سوپرمارکت در ونزوئلا

اما بحران مهاجرتی ونزوئلا در یک سال اخیر به وجود آمد. بعد از مرگ هوگو چاوز، نیکلاس مادورو رئیس‌جمهور ونزوئلا شد. چون چاوز قبل از مرگش از او حمایت کرده بود، در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۴ پیروز شد. او در انتخابات ماه مه سال ۲۰۱۸ ونزوئلا نیز پیروز شد و در ۵ ژانویه ۲۰۱۹ سوگند خورد.

اما همزمان، خوان گوآیدو رئیس پارلمان ونزوئلا ادعا کرد که انتخابات سال ۲۰۱۸ این کشور انتخاباتی آزاد نبود و مشروعیت قانونی ندارد. مطابق ماده ۲۳۳ قانون اساسی ونزوئلا نمایندگان پارلمان می‌توانند رئیس‌جمهور را با رأی خود برکنار کنند و تا زمان انتخابات مجدد رئیس مجلس به شکل موقت رئیس‌جمهور می‌شود. نمایندگان پارلمان ونزوئلا رأی به برکناری مادورو از ریاست جمهوری دادند. بسیاری از مردم ونزوئلا به خیابان‌ها ریختند و تظاهرات زیادی صورت گرفت. در یکی از این تظاهرات، خوآن گوایدو اعلام کرد که من رئیس جمهور ونزوئلا هستم.

دیوان عالی کشور ونزوئلا حامی نیکلاس مادورو بود. آن ها در دفاع از مادورو پارلمان این کشور را ملغی کردند و اختیاراتش را به یک مجلس موسسان که از موافقان مادورو تشکیل شده بود سپردند. حمایت ارتش از مادورو باعث پیچیده تر شدن اوضاع در ونزوئلا شد. از سویی دیگر کشورهایی چون آمریکا و کانادا و انگلیس و فرانسه و… خوآن گوآیدو را به عنوان رئیس جمهور ونزوئلا به رسمیت شناختند. کشورهایی چون روسیه و چین نیز از نیکلاس مادورو حمایت کردند. دخالت های خارجی باعث عمیق تر شدن بحران در کشور ونزوئلا شد. شورش ها و درگیری های خیابانی نیکلاس مادورو و خوآن گوآیدو به نظر پایان ناپذیر می آید.

شورش های خیابانی در ونزوئلا

ونزوئلا خود با مشکلات عظیم اقتصادی روبه رو بود. با درگیری سران قدرت در این کشور، این مشکلات وخیم تر شدند. کمبود مواد اولیه ی غذایی، کمبود شدید دارو و پوشاک و ناامنی به بدترین حد خود در این کشور رسید. در سال ۲۰۱۹ تورم در این کشور به ۱۰میلیون درصد رسید. ناامنی و شورش و درگیری های خیابانی و جنگ قدرت در این کشور به حدی رسیده است که روزانه حدود ۳۰هزار نفر ونزوئلایی خاک این کشور را ترک می کنند. صندوق بین المللی پول پیش بینی می کند که با ادامه ی وضعیت کنونی تورم در این کشور رقم هایی شدیدتر را هم تجربه کند و اوضاع در این کشور حادتر نیز شود.

ونزوئلایی ها به کدام کشورها مهاجرت کرده اند؟

در سال ۲۰۰۵ تنها ۴۰۰ هزار نفر از ونزوئلایی ها در خارج از این کشور زندگی می کردند. تعداد مهاجران و پناهندگان ونزوئلایی در سال ۲۰۱۵ به ۷۰۰ هزار نفر رسیده بود. اما از سال ۲۰۱۵ به بعد تعداد مهاجران و پناهندگان ونزوئلایی به سرعت افزایش یافته است. در حال حاضر بیش از ۴ میلیون نفر ونزوئلایی به سایر کشورها پناهنده شده اند.

طبق آخرین آمارهای کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان تا دسامبر سال ۲۰۱۹ بیش از ۴میلیون و ۷۶۹هزار ونزوئلایی به خارج از این کشور مهاجرت کرده اند. کشورهای حوزه ی آمریکای جنوبی و آمریکای مرکزی اصلی ترین مقاصد پناهندگان و مهاجران ونزوئلایی بوده اند. ۸۰ درصد پناهندگان ونزوئلایی در کشورهای حوزه ی آمریکای لاتین مانده اند.

کلمبیا، پرو، شیلی، اکوادور، آمریکا، برزیل، آرژانتین و برزیل اصلی ترین میزبانان مهاجران ونزوئلایی در سال های اخیر بوده اند.

منبع

سرانجام چه خواهد شد؟

نیکلاس مادورو و خوآن گوآیدو همچنان به هیچ توافقی نرسیده اند. علی رغم گفت و گوهایی که این دو گروه مخالف در کشور ثالث (نروژ) با هم انجام داده اند، همچنان توافق برقرار نشده است. سازمان کشورهای آمریکایی پیش بینی کرده است که با ادامه ی وضعت کنونی تعداد پناهندگان ونزوئلایی تا پایان سال ۲۰۲۰ به ۸میلیون و ۲۰۰هزار نفر خواهد رسید. این رقم از رشد پناهندگان یک کشور در تاریخ بی سابقه بوده و تبعات زیادی برای تمام کشورهای درگیر با مسئله خواهد داشت.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

0 دیدگاه
    بازگشت به بالا